Chiński koncern COMAC przeprowadził pierwszy lot z ludźmi na pokładzie elektrycznego samolotu regionalnego CE-25A na 19 miejsc. Maszyna wystartowała w Binzhou w prowincji Szandong. Chiński urząd lotnictwa cywilnego rozpatruje już wniosek o certyfikat typu, ale daty rozpoczęcia lotów pasażerskich nie podano.
Co wiadomo o CE-25A
Na pokładzie byli dwaj piloci i inżynier lotów próbnych. Według COMAC wszystkie systemy działały prawidłowo. Był to jednak dopiero kolejny etap testów: od 2 lutego samolot wykonał 19 lotów bez nikogo na pokładzie, w trybie autonomicznym.
Demonstrator waży około 10 ton i ma usterzenie w kształcie litery T. Zamiast śmigieł napędza go 10 elektrycznych wentylatorów kanałowych, po pięć na każdym skrzydle. Producent podaje prędkość przelotową 300 km/h i zasięg 400 km.
Program długo był owiany milczeniem. Model CE-25A pokazano na targach w Szanghaju w listopadzie 2023 roku, z zasięgiem 400–500 km i prędkością przelotową do 400 km/h. Pełnowymiarowy samolot, oznaczony B-0EFH, stał się znany dopiero 28 października, gdy zdjęcia trafiły do chińskich mediów społecznościowych.
Bateria jako klucz
W lipcu 2023 roku COMAC, producent akumulatorów CATL i Uniwersytet Jiao Tong w Szanghaju założyły spółkę z kapitałem 600 mln juanów, która ma rozwijać samoloty elektryczne. CATL pokazywał wtedy ogniwa o gęstości energii do 500 Wh/kg i zapowiadał testy według norm lotniczych. Żadna ze stron nie potwierdziła jednak, jakie baterie napędzają CE-25A. Wartość około 500 Wh/kg uchodzi od dawna za poziom, od którego elektryczne latanie na większą skalę zaczyna być realne.
Konkurencja i ograniczenia
COMAC nie jest sam. Amerykańsko-szwedzki Heart Aerospace oblatał w sierpniu model X1 w Plattsburghu: lot trwał 27 minut. Firma nazywa go największym samolotem na baterie, jaki kiedykolwiek wzbił się w powietrze. Heart zrezygnował wcześniej z wersji 19-miejscowej na rzecz 30-miejscowego ES-30, który ma korzystać z turbogeneratorów jako rezerwy zasięgu. Start komercyjnych lotów planuje na 2031 rok. Izraelska Eviation oblatała 9-miejscowy samolot Alice we wrześniu 2022 roku, ale na początku 2025 roku zwolniła większość załogi.
Zasięg 400 km to wartość katalogowa. Po uwzględnieniu rezerwy paliwa (tu: energii), którą wymagają przepisy, realny dystans będzie krótszy. Dla porównania turbośmigłowy Beechcraft 1900 z tej samej klasy pokonuje znacznie ponad 1000 km. Elektryczne samoloty na razie mają więc sens głównie na krótkich trasach regionalnych.
Co to oznacza dla Polski i ubezpieczeń
Dla polskiego pasażera nic się na razie nie zmienia. Certyfikat chińskiego urzędu nie daje automatycznie prawa do lotów w Unii Europejskiej, bo samoloty w UE podlegają osobnej ocenie europejskiego regulatora. Nic nie wskazuje, by CE-25A miał szybko pojawić się na europejskich trasach.
Kwestia ubezpieczeń dopiero się otwiera. Nowy typ napędu oznacza nowe ryzyka, na przykład pożar baterii, i ubezpieczyciele lotniczy będą musieli je ocenić. Tych zasad nie ma jeszcze w żadnym publicznie znanym kształcie. Podróżnym polecamy jednak sprawdzić w swojej polisie:
- ubezpieczenie turystyczne – czy obejmuje koszty leczenia i assistance także przy lotach regionalnych i krajowych;
- ubezpieczenie bagażu – jakie są limity i wyłączenia przy przewoźnikach lokalnych;
- odpowiedzialność przewoźnika – w UE pasażerowie mają określone prawa przy opóźnieniach i odwołaniach, o których warto wiedzieć przed zakupem biletu.
Na razie CE-25A to prototyp w fazie prób. Jeśli certyfikacja się powiedzie, pierwsze zastosowania będą prawdopodobnie ograniczone do krótkich tras w Chinach.
Źródło: Electrek – „China’s electric airliner era starts with a 19-seat plane and 400 km of range”
